پرینت

ریزومیک شدن جرائم و دگردیسی در مفهوم امنیت اجتماعی شهری

نوشته شده توسط حامد صفائی آتشگاه در . ارسال شده در مقاله های جزایی

 بر مبنای تفکر ریزومیک، مفهوم حاشیه نشینی نیز در کلان شهر به کلی تغییر می کند. اگر تاکنون، حاشیه نشینی در معنای متعارف آن یکی از کلیدهای بزرگ فهم جرائم فرض می شد. در تفکر ریزومیک ، حاشیه نشینی خود پدیده ای ریزومیکی می شود و در تمامی فضاهای شهری منتشر می گردد. هر فضایی از شهر، حاشیه نشینی خود را به نحوی مستور در خود دارد.

ریزومیک شدن جرائم با گسترش فضای مجازی و فرهنگ دیجیتال در فضاهای شهری هم ارتباط دارد. ساختار اینترنت دقیقاً چونان ریزوم همواره خود را گسترش می دهد و در پیوندهایی افقی و غیر سلسله مراتبی خود را می سازد. موبایل نیز عرصه جدیدی برای انوع فعالیتها می گشاید که می تواند در سطوحی از آن جرائم جدید و ناشناخته ای متولد شوند که بیش از پیش از ماهیت سیال،پیچیده، نامرئی برخوردار شوند و بدین سان، مسئله امنیت شهری را با پیچیدگی های هرچه بیشتر مواجه سازد. . در نهایت، می توان از خصلت سفرگونه جرائم پرده برداشت. جرائم در اشکال متعدد و در فضاهای بیشماری سفر می کنند و با چهره ای مبدل عیان می شوند. بدین ترتیب، مفهوم امنیت شهری با توجه به ریزومیک شدن جرائم، خود دچار دگردیسی خواهد شد. به نحوی که پدیده نا امنی را به بخشی جدائی ناپذیر از زندگی شهری جدید بدل خواهد کرد. در چنین وضعیتی شیوه های جاری احراز امنیت چندان رضایت بخش نخواهد بود.

 

 

با استعانت از نوعی استعاره دلوزی می توان از ریزومیک شدن جرائم در جامعه شهری امروز سخن گفت. ریزوم در زیست شناسی به ریشه های فرعی گیاه گفته می شود. که در فاصله های میانی ریشه اصلی گیاه می رویند. برخلاف ریشه اصلی (درخت) که در یک  جهت خاص سیر می کند، ریزوم ها در جهات گوناگون روانند.  این مفهوم به خوبی وضعیت جدید جرائم در جامعه شهری را نشان می دهد. یعنی این وضعیت که جرائم دیگر در یک جهت خاص و در جایی مشخص و مرئی حرکت و رشد نمی کنند بلکه بیش از اندازه متکثر و پراکنده شده اند. در این جا می توان بین تفکر ریزومی و تفکر درختی تمایز قائل شد. طبق نظر دلوز ، تفکر درختی از خصلتی خطی، سلسله مراتبی، ایستا و از برشها، تقسیم بندی ها و خط کشی های بین امور حکایت دارد. حال آنکه تفکر ریزومی متکثر، غیرخطی، پویا در جهات مختلف و مرتبط با خطوط دیگر تفکر است و در واقع در آن از مرزبندی ها و تقسیم بندی های تفکر درختی خبری نیست. تفکر ریزومی، شیوه تفکر درختی را واسازی می کند  و آن را در شبکه ای از امور متقابل از نو سامان  میدهد. در واقع ریزوم ها بین فاصله  های از پیش موجود ، پیوند برقرار می کنند. به دلیل برخورداری از همین خصلت پویا و غیرخطی، ریزوم ها پیوسته سر در قلمروها و فضاهای گوناگون دارند. این وضعیت به ریزوم ها خصلتی قلمرو زدوده می بخشد، درست نقطه مقابل تفکر درختی که تعلق خاطر به قلمرو خاصی دارد.

 نقد تفکر درختی درباب درک جرائم و پی گیری تفکر ریزومی نگاه جدیدی هم به مسئله امنیت شهری می بخشد. ریزومیک شدن جرائم به معنای منتشر شدن،پخش پخش شدن و ریز ریز شدن آن است. جرائم بیش از پیش در عرصه ها غیرقابل پیش بینی رخ می دهند. صرفا قلمرو خاصی را نمی توان برای زیست مجرمانه در نظر گرفت بلکه جرائم همه جایی و همه مکانی می شوند.  به گونه ای که امکان کنترل را تا اندازه ای ناممکن می کنند و هم شیوه گسترش و شیوع را در جامعه تغییر می دهند.  تفکر ریزومیک، جرم را در پستوهای فضاهای شهری دنبال می کند. یعنی در لایه های نهان آن که از تیررس قانون دور است و گاهی در اشکال ظاهر مشروع و در فضاهای رسمی پنهان می شود. اینک قلمروهای نهادی و مشروع فعالیتهای اجتماعی به عرصه هایی برای فعالیتهای پنهان مجرمانه بدل شده است. از این رو اداره دولتی مکانی برای انواع فعالیتهای مجرمانه بدل می شود. یا مراکز تفریحی و خرید، عرصه ای برای جرائم خرد می گردد. فضاهای شهری سالم بدون آنکه ظاهری ناسالم بیابند به نحوی نامرئی مکانی برای جرائم  می شوند. به عبارت دیگر، دیگر  نباید صرفا به دنبال مکانها و فضاهای جرم خیز گشت. بلکه هرفضائی امروزه در خود بخشی جرم خیز یافته است

 بر مبنای تفکر ریزومیک، مفهوم حاشیه نشینی نیز در کلان شهر به کلی تغییر می کند. اگر تاکنون، حاشیه نشینی در معنای متعارف آن یکی از کلیدهای بزرگ فهم جرائم فرض می شد. در تفکر ریزومیک ، حاشیه نشینی خود پدیده ای ریزومیکی می شود و در تمامی فضاهای شهری منتشر می گردد. هر فضایی از شهر، حاشیه نشینی خود را به نحوی مستور در خود دارد.

ریزومیک شدن جرائم با گسترش فضای مجازی و فرهنگ دیجیتال در فضاهای شهری هم ارتباط دارد. ساختار اینترنت دقیقاً چونان ریزوم همواره خود را گسترش می دهد و در پیوندهایی افقی و غیر سلسله مراتبی خود را می سازد. موبایل نیز عرصه جدیدی برای انوع فعالیتها می گشاید که می تواند در سطوحی از آن جرائم جدید و ناشناخته ای متولد شوند که بیش از پیش از ماهیت سیال،پیچیده، نامرئی برخوردار شوند و بدین سان، مسئله امنیت شهری را با پیچیدگی های هرچه بیشتر مواجه سازد. . در نهایت، می توان از خصلت سفرگونه جرائم پرده برداشت. جرائم در اشکال متعدد و در فضاهای بیشماری سفر می کنند و با چهره ای مبدل عیان می شوند. بدین ترتیب، مفهوم امنیت شهری با توجه به ریزومیک شدن جرائم، خود دچار دگردیسی خواهد شد. به نحوی که پدیده نا امنی را به بخشی جدائی ناپذیر از زندگی شهری جدید بدل خواهد کرد. در چنین وضعیتی شیوه های جاری احراز امنیت چندان رضایت بخش نخواهد بود.

 منبع:ریزومیک شدن جرائم و دگردیسی در مفهوم امنیت اجتماعی شهری

شما مجوز ارسال دیدگاه را ندارید

مطالب مرتبط